Më 16 shtator, një trup gjykues në Hagë lexon vendimin në çështjen e katër burrave që, për një pjesë të madhe të botës shqiptare, nuk janë të akuzuar, por çlirimtarë: Hashim Thaçi, Kadri Veseli, Rexhep Selimi dhe Jakup Krasniqi.
Çfarëdo që të vendosë trupi gjykues, dita do të lexohet si një vendim për më shumë se katër burra. Do të lexohet si një vendim për luftën që e çliroi Kosovën.
Çfarë janë Dhomat e Specializuara për Kosovën
Dhomat e Specializuara janë një gjykatë me seli në Hagë. Ato veprojnë sipas ligjit të vetë Kosovës, por kanë gjyqtarë e prokurorë ndërkombëtarë dhe ndodhen larg kufijve të Kosovës. U ngritën në vitin 2015, nën presionin e partnerëve perëndimorë të Kosovës, për të gjykuar krime të pretenduara të lidhura me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës (UÇK) gjatë dhe pas luftës 1998–99.
Për shumë shqiptarë, gjykata ka mbartur gjithmonë një kontradiktë. U ndërtua për të gjykuar palën që bëri një luftë kundër spastrimit etnik — ndërkohë që arkitektët e atij spastrimi u përgjigjën, nëse u përgjigjën fare, në gjykata të tjera dhe në dekada të tjera. Kjo është plaga që e prek ky vendim.
Kush është në gjyq, dhe për çfarë
Të katërt janë ndër figurat më të larta politike të UÇK-së. Hashim Thaçi u bë më vonë president i Kosovës. Aktakuza i akuzon të katërt për krime lufte dhe krime kundër njerëzimit që thuhet se janë kryer në vitet 1998–99. Secili prej tyre është deklaruar i pafajshëm.
Gjyqi nisi në prill të vitit 2023 dhe zgjati më shumë se dy vjet; trupi gjykues e mbylli fazën e provave në dhjetor 2025. Prokuroria ka kërkuar 45 vjet burg për secilin. Vendimi i shkallës së parë është caktuar për mëngjesin e 16 shtatorit, në orën 10:00 në Hagë.
Pse diaspora po e ndjek
Kjo nuk është një çështje që diaspora shqiptare mund ta ndjekë në heshtje. Ajo prek vetë legjitimitetin e luftës për liri — luftën që zbrazi e më pas shpëtoi një brez të tërë.
Qëndrimi ynë nuk është që gjykatat të mbyllin sytë. Përkundrazi. Ne kërkojmë atë që i kërkojmë çdo institucioni: një proces të drejtë, transparent e të paanshëm, të matur me të njëjtin standard që zbatohet për të gjithë. Të qëndruarit krah këtyre burrave dhe kërkesa për drejtësi të ndershme nuk janë në kundërshtim me njëra-tjetrën. Janë e njëjta kërkesë.
Pse mblidhemi më 16 shtator
Çfarëdo që të sjellë vendimi, diaspora do të mblidhet atë mbrëmje në Times Square. Nëse të katërt dalin të lirë, mblidhemi për të festuar. Nëse vendimi bie ndryshe, mblidhemi njësoj — me dinjitet dhe me një zë që bota mund ta dëgjojë nga zemra e Nju-Jorkut.
Një popull. Një histori. Një drejtësi.